تهران، تهرانپارس، بین فلکه دوم و سوم کوچه رحمانی، ساختمان پزشکان 114

شماره ثابت: 02176700518

شماره همراه: 09031707457

شنبه ۱۰ – 14 / دوشنبه 10 – 14 / چهارشنبه ساعت 16 – 20

دکتر سعیده اسدی » بیماری های زنان » افتادگی مثانه؛ علل، علائم، عوارض و روش های درمان آن
مدت زمان مطالعه ۱۳ دقیقه

افتادگی مثانه؛ علل، علائم، عوارض و روش های درمان آن

برای امتیاز به این نوشته کلیک کنید!
[کل: 0 میانگین: 0]
مدت زمان مطالعه 12 دقیقه

اگر از افتادگی مثانه رنج می برید و گزینه های درمانی غیر جراحی مشکل شما را برطرف نکرده است، احتمالا جراحی افتادگی مثانه می تواند درمان قطعی و نهایی باشد. این جراحی شامل بلند کردن اندام های درون لگن مانند مثانه، روده و رحم و دوختن بافت های اطراف آنها برای حمایت بیشتر از اندام های داخل لگنی است. مثانه در بافت درون شکم و عضله ای که به شکل هموک است قرار دارد. وقتی بافت این عضله ضعیف می شود، مثانه ممکن است از آن عبور کرده و به داخل واژن برود. این وضعیت را پرولاپس مثانه (bladder prolapse) یا سیستوسل (cystocele) نیز می نامند که یک بیماری شایع و قابل درمان است.

افتادگی مثانه چیست؟

مثانه عضوی توخالی در لگن است که ادرار را در خود ذخیره می کند. فشار ایجاد شده در هنگام پر شدن مثانه باعث تمایل به ادرار می شود. ادرار از مثانه و از طریق مجرای ادرار از بدن خارج می شود.

درمان-افتادگی-مثانه

در زنان، دیواره جلویی واژن از مثانه حمایت می کند. این دیواره می تواند با افزایش سن ضعیف یا شل شود. فشار بدنی قابل توجه مانند زایمان نیز می تواند به این قسمت از دیواره واژن آسیب برساند. اگر به اندازه کافی این عضله خراب شود، مثانه ممکن است سقوط کند، به این معنی که دیگر توسط عضله پشتیبانی نمی شود و به همین دلیل به داخل واژن می رود. این وضعیت ممکن است باعث مشکلاتی مانند اختلالات ادراری، ناراحتی و بی اختیاری ادراری شود (به عنوان مثال نشت ادرار در هنگام عطسه، سرفه و ورزش) که نیاز به جراحی افتادگی مثانه دارد.

انواع افتادگی مثانه چیست؟

مثانه افتاده یا سیستول بر اساس میزان افتادگی در واژن، به چهار درجه زیر تقسیم می شوند:

درجه 1 (خفیف)

فقط مقدار کمی از بافت مثانه به داخل واژن وارد شده است.

درجه 2 (متوسط)

مثانه تا حدی پایین می آید که به نزدیک دهانه واژن می رسد.

درجه 3 (شدید)

در این مرحله مثانه از کانال واژن بیرون می آید.

درجه 4 (کامل)

در مرحله آخر کل مثانه کاملاً به خارج از واژن وارد می شود. معمولاً این شدت از  بیماری با افتادگی سایر اندام ها در لگن همزمان می باشد برای مثال فردی که دچار افتادگی شدید مثانه است احتمالا از افتادگی رحم و مجاری ادراری نیز رنج می برد. موارد شدید افتادگی نیاز به انجام جراحی افتادگی مثانه دارد.

مثانه های افتاده معمولاً با یائسگی مرتبط هستند. قبل از یائسگی، بدن زنان هورمون استروژن تولید می کند، که به تقویت عضلات داخل و اطراف واژن کمک می کند. بدن زنان بعد از یائسگی استروژن بسیار کمتری تولید می کند و در نتیجه عضلات ضعیف می شوند و باید از طریق تکنیک های مختلف جراحی افتادگی مثانه ترمیم شوند.

انواع-افتادگی-مثانه

علل افتادگی مثانه چیست؟

عوامل زیر معمولاً در ایجاد پرولاپس مثانه دخیل هستند:

زایمان

این شایعترین علت افتادگی مثانه است. روند زایمان بر روی بافت های واژن و عضلات، که مثانه زنان را نگه می دارد، تاثیر منفی دارد.

یائسگی

استروژن، هورمونی که به حفظ قدرت و سلامت ماهیچه های واژن کمک می کند، اما پس از یائسگی تولید نمی شود.

فشار آوردن

برداشتن اشیاء سنگین، فشار آوردن در حین حرکات روده، داشتن یک بیماری مزمن طولانی مدت مانند سرفه یا یبوست طولانی مدت ممکن است به عضلات کف لگن آسیب برساند.

بیمار مبتلا به افتادگی مثانه ممکن است در پایین شکم خود احساس درد کند یا در هنگام ادرار کردن یا رابطه جنسی مشکل داشته باشد.

علائم افتادگی مثانه

اگر افتادگی خفیف مثانه وجود داشته باشد بیمار ممکن است متوجه آن نشود اما در موارد شدیدتر که نیاز به انجام جراحی افتادگی مثانه نیز می باشد علائمی مانند زیر بروز می کند:

  • احساس فشار در لگن یا واژن
  • احساس ناراحتی در شکم در هنگام سرفه کردن و یا بلند کردن اجسام سنگین
  • عفونت مکرر مثانه
  • نشت ادرار به طور غیر منتظره
  • احساس درد در هنگام رابطه جنسی
  • مشکل در قرار دادن تامپون یا اپلیکاتور

علائم-افتادگی-مثانه

اگر افتادگی مثانه شدید باشد، ممکن است بافت مثانه از طریق دهانه واژن بیرون زده شود. بیمار ممکن است احساس کند که روی تخم مرغ نشسته است. در هنگام ایستادن های طولانی مدت علائم بیماری شدیدتر بروز می کند و در مواقع دراز کشیدن ممکن است احساس ناراحتی کمتری وجود داشته باشد.

در بعضی موارد ممکن است افتادگی مثانه همراه با افتادگی میزراه یا حالب نیز همراه شود میزراه همان مجاری ادراری و لوله حامل ادرار است که ادرار را از مثانه به خارج از بدن می برد. به افتادگی مجاری ادرار به داخل واژن اورتروسل (ureterocele) میگویند که می تواند همزمان با سیستوسل نیز اتفاق بیفتد که علاوه بر جراحی افتادگی مثانه نیاز به ترمیم حالب نیز می باشد.

چه موقع باید جراحی افتادگی مثانه انجام داد

به طول کلی جراحی افتادگی مثانه برای درجات شدید افتادگی و همچنین برای بیمارانی توصیه می شود که علائم بیماری آنها از طریق روش های درمانی غیر تهاجمی و غیر جراحی مانند پساری (pessary) بهبود نیافته است. مواردی که در تصمیم گیری برای جراحی در نظر گرفته می شود شامل موارد زیر است:

سن بیمار: اگر بیمار جوان باشد افتادگی مثانه ممکن است دوباره عود کند. حتی اگر جراحی انجام شده باشد، ممکن است در دوران پیری مجددا نیاز به یک عمل جراحی دیگر باشد. در مورد بیماران سالمند، سایر بیماری های زمینه ای ممکن است بر تصمیم در مورد جراحی افتادگی مثانه تاثیر بگذارد.

تصمیم برای بارداری: اگر قصد باردار شدن دارید بهتر است جراحی را به زمانی که خانواده شما تکمیل شده است موکول کنید.

سلامتی عمومی بیمار: جراحی افتادگی مثانه دارای برخی عوارض مانند عفونت، لخته شدن خون یا مشکلات بیهوشی است. اگر بیمار به بیماری قلبی، دیابت یا مشکلات تنفسی نیز مبتلا باشد هر یک از این موارد می تواند عمل را مخاطره آمیز کند. سیگار کشیدن یا چاقی نیز می تواند بر نتیجه عمل تاثیر بگذارد.

انواع جراحی افتادگی مثانه

دو نوع جراحی برای افتادگی مثانه وجود دارد:

نوع oblitrative

در این روش بستن، تنگ کردن و یا خارج کردن قسمت های خلفی و قدامی دیواره واژن به منظور ایجاد پشتیبان برای مثانه و رحم انجام می شود. در حین جراحی، پزشک شکافی در واژن بیمار ایجاد می کند و دیواره های جلویی و پشتی واژن را به هم می دوزد. با این کار دهانه باریک می شود و کانال واژن کوتاه می شود. بخیه ها طی چند ماه به خودی خود حل می شوند.

جراحی حدود یک ساعت طول می کشد. بعد از عمل حدود یک روز سوند یا کاتتر در مثانه خواهید داشت. کاتتر لوله ای است که در مجرای ادرار قرار داده می شود تا ادرار از مثانه خارج شود. این نوع جراحی رابطه جنسی را غیر ممکن می کند و بیشتر در بیماران سالمند بالای 70 سال که تحمل انجام عمل جراحی بزرگ و گسترده را ندارند و همچنین از نظر جنسی فعال نیستند انجام می شود. به این عمل همچنین کولپوکلئوز (Colpocleisis) نیز گفته می شود. در بیمارانی که قبلا هیسترکتومی انجام داده اند معمولا کولپوکئوز کامل انجام می شود. این عمل از طریق واژن انجام می شود و کم تهاجمی تر است و بهبودی سریعتری دارد اما همچنین امکان انجام آزمایش پاپ و دسترسی به دهانه رحم و رحم را برای غربالگری های سالانه محدود می کند.

نوع ترمیمی reconstructive

جراحی افتادگی مثانه به روش ترمیمی برای بازگرداندن عملکرد و ظاهر طبیعی و اصلاح ناهنجاری های ایجاد شده انجام می شود. در این روش بافتی را که مثانه را نگه می دارد، دوباره بازسازی می شود. برای انجام این کار، ممکن است جراح از بافت بدن بیمار استفاده کند یا ابزاری به نام مش Mesh مصنوعی را وارد کند.

به طور کلی جراح برای درمان افتادگی مثانه به روش ترمیمی چند گزینه دارد شامل موارد زیر است:

احیاکردن ( Restorative)

در این روش با استفاده از بافت بدن بیمار، پشتیبانی از مثانه دوباره بازسازی می شود.

جبرانی یا کمکی (Compensatory)

در این تکنیک معمولا وسیله ای به نام مش جراحی یا گرافت های بیولوژیکی را وارد کرده و به استخوان متصل می کنند . مش ممکن است مشكلاتي را به وجود بیاورد، از جمله احتمال عفونت يا خراب شدن آن در طول زمان وجود دارد. بنابراین معمولاً از آن در شرایط خاص استفاده می شود برای مثال در مواردی که بیمار قبلاً جراحی افتادگی مثانه انجام داده و یا در مواردی که بافت بدن برای بازسازی مجدد خیلی ضعیف باشد.

بسته به اقدامی که جراح قصد انجام آن را دارد، ممکن است جراحی افتادگی مثانه به روش باز و از طریق برش هایی بر روی شکم (Transabdominal) انجام شود و یا از طریق جراحی لاپاراسکوپی (laparoscopic) و ایجاد برش ها بسیار کوچک بر روی شکم انجام شود. در روش لاپاراسکوپی از ابزارهای خاصی استفاده می شود. ممکن است جراح به جای بریدن شکم، از طریق واژن (Transvaginal) عمل جراحی را انجام دهد. جراحی معمولا تحت بیهوشی عمومی انجام می شود اما در بعضی موارد ممکن است بی حسی موضعی انجام شود.

درمان-افتادگی-مثانه-با-مش

درمان افتادگی مثانه با مش

مراقبت های بعد از جراحی افتادگی مثانه

مدت زمانی که برای بهبودی لازم است به مقدار کاری که جراح انجام داده بستگی دارد. طی چند هفته اول، باید از ورزش شدید و مقاربت جنسی اجتناب شود. احتمالاً باید چند هفته از کار خود مرخصی بگیرید.

یک پرستار بیمار را بعد از عمل به بخش باز می گرداند و برای تسکین هرگونه ناراحتی مسکن تجویز می شود. معمولا در مدت 24 ساعت آینده کاتتر مثانه برداشته می شود.

همچنین ممکن است مقداری خونریزی واژینال (مانند پریود) یا ترشح داشته باشید. ممکن است گاز و پانسمان در داخل واژن قرار داده شود تا در 24 ساعت اول به عنوان یک باند عمل کند، که ممکن است کمی ناراحت کننده باشد. همچنین باید چند روز یا چند هفته از نوار بهداشتی استفاده کنید.

چه موقع بعد از جراحی افتادگی مثانه مرخص می شوم؟

معمولاً باید یک شب یا چند روز در بیمارستان بمانید. هنگامی که مثانه به خوبی تخلیه شود، بیشتر بیماران می توانند مرخص شوند. در موارد نادر، ممکن است به مدت حدود یک هفته به کاتتر نیاز داشته باشید. با این حال هنوز هم می توانید به خانه بروید، اما برای برداشتن کاتتر باید یکی دو هفته دیگر برگردید.

تا زمان صلاحدید پزشک قادر به رانندگی نخواهید بود، بنابراین به شخصی احتیاج دارید که شما را از بیمارستان به خانه منتقل کند.

جراحی افتادگی اندام لگن چه عوارضی را ایجاد می کند؟

بیشتر بیماران بعد از جراحی افتادگی مثانه بهبودی کامل به دست می آورند. عوارض ناشی از این عمل نادر است اما به هر حال ممکن است اتفاق بیفتد. در صورت داشتن درد یا خونریزی شدید، ترشحات غیر معمول، دمای بالا یا احساس سوزش به خصوص هنگام دفع ادرار، در اسرع وقت به پزشک خود مراجعه کنید.

بهبودی چه مدت طول می کشد ؟

مدت زمان بهبودی به نوع جراحی افتادگی مثانه بستگی دارد. اگر جراحی باز داشته باشید، بهبودی آن ممکن است 4 تا 6 هفته طول بکشد. اگر جراحی از طریق یک سوراخ کوچک مانند لاپاراسکوپی انجام شده باشد، بهبودی ممکن است فقط 1 تا 2 هفته طول بکشد. زمان بهبودی برای هر بیمار متفاوت است، بنابراین مدت زمان بهبودی خود را با دیگری مقایسه نکنید.

نکاتی برای تسریع بهبودی بعد از عمل جراحی مثانه

انجام دستورالعمل ها در هفته های ابتدایی می تواند کمک کند تا سریعتر بهبود یابید که برخی از آنها شامل موارد زیر است:

  • اگر احساس ناراحتی کردید، می توانید برای تسکین درد از داروهای ضد درد بدون نسخه استفاده کنید.
  • در صورت لزوم استراحت کنید. در روزهای پرمشغله هر چند ساعت یکبار بنشینید یا دراز بکشید.
  • می توانید دوش بگیرید اما قبل از استحمام یک هفته صبر کنید و محل برش ناشی از جراحی افتادگی مثانه را به آرامی خشک کنید.
  • در صورت نیاز از نوار بهداشتی استفاده کنید. هرگونه خونریزی معمولا ظرف چهار هفته متوقف می شود.
  • لباس های گشادی بپوشید که به مدت چند هفته به شکم فشار وارد نمی کند.
  • اگر تکه هایی از بخیه های جراحی را در لباس زیر خود پیدا کردید، نگران نباشید، بخیه ها معمولاً در عرض چند هفته حل می شود اما ممکن است تا سه ماه هم طول بکشد.
  • پزشک ممکن است به شما توصیه کند چند هفته پس از جراحی از کرم یا قرص استروژن واژن استفاده کنید.
  • بعضی از بیماران نفخ ناراحت کننده ای را تجربه می کنند. ورزش های سبک و ماساژ آرام شکم در جهت حرکت عقربه های ساعت می تواند برای رفع نفخ کمک کند.
  • یبوست بعد از جراحی غیرمعمول نیست، بنابراین اطمینان حاصل کنید که مقدار زیادی آب (بین 1.5 لیتر – 2 لیتر مایعات در روز) بنوشید و مقدار زیادی میوه و سبزیجات بخورید.
  • سعی کنید هنگام تخلیه روده ها از یبوست و زور زدن خودداری کنید. زیرا این امر می تواند به ناحیه لگن فشار وارد کند. اگر چند روز است که اجابت مزاج ندارید، به پزشک خود بگویید تا در صورت نیاز برای شما ملین تجویز کند.

ورزش کردن بعد از جراحی افتادگی مثانه

  • انجام ورزش ملایم و آرام می تواند ناراحتی و تورم را کاهش دهد و همچنین کمک می کند بتوانید قدرت عضلات خود را تقویت کنید. هر روز پیاده روی کوتاه را انجام کنید، برای بهبود استقامت، به آرامی مسافت پیاده روی را افزایش دهید.
  • بعد از شش هفته می توانید به ورزش های ملایم مانند پیلاتس ملایم و یوگا برگردید. در صورت تمایل به پشتیبانی فردی یا مشاوره، با یکی از متخصصان فیزیوتراپیست لگن مشورت کنید.
  • برخی از بیماران ممکن است لازم باشد که به مدت طولانی از انجام تمرینات پر تحرک پرهیز کنند. پزشک یا فیزیوتراپیست می توانند در این مورد به شما مشاوره دهند.

پس از جراحی افتادگی مثانه باید از چه مواردی اجتناب کنم؟

  • چای، قهوه و الکل را محدود کنید زیرا این موارد باعث می شود ادرار بیشتری داشته باشید.
  • از انجام کارهای سنگین مانند ایستادن طولانی مدت و یا بلند کردن هر چیزی که سنگین تر از نصف کتری آب است اجتناب کنید. به طور کلی باید برای مدت طولانی از بلند کردن بار خودداری کنید.
  • از سیگار کشیدن اجتناب کنید، زیرا “سرفه سیگاری” می تواند عضلات کف لگن را تحت فشار قرار دهد.
  • وزن خود را کنترل کنید زیرا این امر می تواند منطقه لگن را تحت فشار قرار دهد.
  • از انجام رابطه جنسی خودداری کنید.

منابع :

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4231145/

https://www.webmd.com/urinary-incontinence-oab/bladder-prolapse-surgery#1

https://www.nuffieldhealth.com/article/life-after-pelvic-organ-prolapse-surgery-recovery

https://www.brighamandwomens.org/obgyn/urogynecology/forms-and-education-materials/extensive-pelvic-surgery-post-surgical-instructions#

https://emedicine.medscape.com/article/1848220-overview#:~:text=The%20surgical%20approach%20can%20be,(see%20the%20image%20below).

https://www.mdedge.com/obgyn/article/64619/surgery/step-step-obliterating-vaginal-canal-correct-pelvic-organ-prolapse?sso=true /

https://www.uofmhealth.org/health-library/tv1498

https://www.healthline.com/health/womens-health/colpocleisis

دکتر سعیده اسدی

جراح و متخصص زنان ، زایمان و نازایی – دارای فلوشیپ جراحی های زیبایی زنان از موسسه زیبایی آمریکا

American association of aesthetic  – دارای گواهینامه سونوگرافی

برچسب ها:
پرسش و پاسخ تکمیلی

سوالات شما در اسرع وقت پاسخ داده شده و از طریق ایمیل اطلاع رسانی خواهد شد

0 دیدگاه
یک دیدگاه بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

18 + پنج =